Siêu âm hình thái thường được thực hiện vào khoảng tuần 18–22 của thai kỳ để đánh giá chi tiết cấu trúc và sự phát triển của thai nhi.
Trong thai kỳ, mẹ bầu thường được theo dõi bằng nhiều mốc siêu âm khác nhau. Mỗi lần siêu âm có một mục đích riêng, từ xác định tuổi thai, kiểm tra sự phát triển ban đầu cho đến đánh giá hình thái và cấu trúc của thai nhi.
Trong đó, siêu âm hình thái thường được thực hiện vào tuần bao nhiêu? Đây là câu hỏi được rất nhiều mẹ bầu quan tâm, đặc biệt khi bước vào tam cá nguyệt thứ hai.
Thông thường, siêu âm hình thái thai nhi được thực hiện vào khoảng tuần 18–22 của thai kỳ, trong đó nhiều cơ sở thực hiện vào khoảng tuần 20. Đây là thời điểm thai nhi đã phát triển đủ để bác sĩ có thể khảo sát tương đối chi tiết nhiều cơ quan và cấu trúc quan trọng. ISUOG gọi đây là siêu âm thai giữa kỳ, với mục tiêu chính là đánh giá giải phẫu thai nhi. isuog.org
Tuy nhiên, mẹ cũng cần hiểu rằng đây không phải là một mốc “cứng” áp dụng giống nhau cho mọi thai kỳ. Thời điểm thực hiện có thể được điều chỉnh tùy tình trạng mẹ và thai, chất lượng hình ảnh, tuổi thai chính xác và chỉ định của bác sĩ.
Siêu âm hình thái là một cuộc kiểm tra siêu âm chuyên sâu nhằm đánh giá cấu trúc và sự phát triển của thai nhi. Khác với những lần siêu âm chủ yếu để xác nhận thai nằm trong tử cung, tim thai hoặc theo dõi tăng trưởng, siêu âm hình thái tập trung nhiều hơn vào việc khảo sát các cơ quan và cấu trúc giải phẫu của em bé.
Theo hướng dẫn của ISUOG, siêu âm thai giữa kỳ được thực hiện chủ yếu nhằm đánh giá giải phẫu thai nhi và có thể phát hiện phần lớn các bất thường cấu trúc quan trọng khi được thực hiện bởi người có chuyên môn phù hợp. isuog.org
Trong quá trình kiểm tra, bác sĩ có thể đánh giá hình dạng và cấu trúc của đầu, não, mặt, cột sống, tim, lồng ngực, thành bụng, dạ dày, thận, bàng quang, tay chân và nhiều bộ phận khác. Đồng thời, bác sĩ cũng có thể kiểm tra vị trí bánh nhau, lượng nước ối và các chỉ số phát triển phù hợp với tuổi thai.
Mục tiêu không đơn giản là “xem mặt em bé” mà quan trọng hơn là đánh giá xem các cơ quan đang hình thành và phát triển có đặc điểm phù hợp với tuổi thai hay không.
Câu trả lời ngắn gọn cho câu hỏi siêu âm hình thái thường được thực hiện vào tuần bao nhiêu là khoảng 18–22 tuần thai.
Nhiều hướng dẫn và chương trình chăm sóc thai kỳ thường đặt mốc kiểm tra vào khoảng 18–21 tuần. NHS gọi đây là “20-week screening scan” hoặc anomaly scan, được thực hiện thường vào khoảng 18–21 tuần. nhs.uk
Ở Việt Nam, mẹ bầu cũng thường được tư vấn thực hiện siêu âm hình thái trong giai đoạn giữa thai kỳ, thường quanh mốc 20–22 tuần tùy lịch theo dõi và chỉ định của bác sĩ.
Việc lựa chọn thời điểm phù hợp rất quan trọng. Nếu thực hiện quá sớm, một số cấu trúc của thai nhi vẫn còn nhỏ và chưa thuận lợi để đánh giá đầy đủ. Ngược lại, khi thai lớn hơn, tư thế thai, lượng nước ối hoặc vị trí thai có thể khiến một số góc quan sát khó hơn.
Vì vậy, mẹ không nên chỉ dựa vào một con số cố định mà nên tuân theo lịch hẹn cụ thể của bác sĩ đang theo dõi thai kỳ.
Đây là giai đoạn thai nhi đã có sự phát triển rõ rệt về các cơ quan và cấu trúc giải phẫu. Kích thước thai đủ để bác sĩ khảo sát nhiều bộ phận quan trọng nhưng vẫn còn tương đối thuận lợi cho việc quan sát bằng siêu âm.
Điều này đặc biệt có ý nghĩa khi đánh giá não, khuôn mặt, tim, cột sống, thành bụng, các chi và những cơ quan trong ổ bụng.
ISUOG nhấn mạnh rằng siêu âm giữa thai kỳ chủ yếu nhằm đánh giá giải phẫu thai nhi. Vì vậy, đây là một mốc quan trọng trong quá trình theo dõi thai chứ không đơn thuần là một lần siêu âm để nhìn hình ảnh em bé. isuog.org
Tuy nhiên, khả năng quan sát còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tuổi thai, tư thế thai, lượng nước ối, vị trí bánh nhau và điều kiện kỹ thuật. Không phải tất cả bất thường đều có thể được phát hiện bằng siêu âm.
Não và hộp sọ là những cấu trúc quan trọng được khảo sát trong siêu âm hình thái. Bác sĩ có thể đánh giá hình dạng hộp sọ, các cấu trúc não cơ bản và một số dấu hiệu bất thường có thể nhận biết trên siêu âm.
Đây là một trong những lý do siêu âm hình thái cần được thực hiện vào thời điểm phù hợp và bởi người có chuyên môn về siêu âm sản khoa.
Khuôn mặt thai nhi cũng được quan sát để đánh giá các cấu trúc có thể nhìn thấy trên siêu âm, trong đó có môi và một số cấu trúc vùng mặt.
Một số bất thường có thể được phát hiện trong quá trình khảo sát, nhưng khả năng phát hiện không giống nhau đối với từng tình trạng.
Tim là một trong những cơ quan được quan tâm đặc biệt trong siêu âm hình thái.
Bác sĩ có thể đánh giá vị trí tim, hình thái chung, hoạt động tim và các mặt cắt cần thiết theo quy trình chuyên môn. Một số bất thường tim có thể được phát hiện khi siêu âm giữa thai kỳ, nhưng không phải mọi bệnh tim bẩm sinh đều có thể được loại trừ bằng siêu âm thường quy. isuog.org
Nếu thai kỳ thuộc nhóm nguy cơ hoặc hình ảnh siêu âm gợi ý bất thường, bác sĩ có thể chỉ định đánh giá tim thai chuyên sâu hơn.
Cột sống, tay, chân và các cấu trúc liên quan cũng được khảo sát. Bác sĩ quan sát hình thái, sự liên tục và phát triển của các bộ phận này phù hợp với tuổi thai.
Việc thai nhi chuyển động trong bụng cũng giúp bác sĩ có thêm thông tin khi đánh giá các chi và một số cấu trúc khác.
Dạ dày, thận, bàng quang và thành bụng là những cấu trúc thường được quan sát trong siêu âm hình thái.
Bác sĩ cũng đánh giá sự phát triển tổng thể của thai nhi, nước ối và bánh nhau để có cái nhìn toàn diện hơn về tình trạng thai kỳ.
Đây là điểm mẹ bầu rất dễ nhầm lẫn.
Siêu âm hình thái nói đến mục đích và nội dung kiểm tra, tức là đánh giá cấu trúc giải phẫu và sự phát triển của thai nhi.
Trong khi đó, 3D, 4D hay 5D chủ yếu đề cập đến cách tạo và hiển thị hình ảnh siêu âm. Vì vậy, một lần siêu âm có thể sử dụng công nghệ hình ảnh 3D/4D/5D nhưng điều đó không có nghĩa mọi nội dung kiểm tra hình thái đã được thực hiện đầy đủ.
Nói cách khác, mẹ không nên hiểu rằng chỉ cần thực hiện siêu âm 5D ở Gò Vấp là có thể thay thế hoàn toàn một cuộc siêu âm hình thái theo chỉ định chuyên môn.
Điều quan trọng nhất vẫn là bác sĩ thực hiện đúng quy trình khảo sát giải phẫu phù hợp với tuổi thai.
Không.
NIPT và siêu âm hình thái có mục đích khác nhau.
NIPT là xét nghiệm sàng lọc dựa trên DNA tự do của thai trong máu mẹ, chủ yếu nhằm đánh giá nguy cơ đối với một số bất thường nhiễm sắc thể. Trong khi đó, siêu âm hình thái tập trung vào việc khảo sát cấu trúc giải phẫu của thai nhi.
Ngay cả khi kết quả NIPT nguy cơ thấp, mẹ vẫn cần thực hiện các lần siêu âm theo lịch thai kỳ. Các xét nghiệm sàng lọc không thể thay thế hoàn toàn cho việc đánh giá hình thái thai nhi. nhs.uk
Ngược lại, một siêu âm hình thái bình thường cũng không có nghĩa là tất cả bất thường về nhiễm sắc thể hoặc bệnh lý di truyền đều được loại trừ.
Hai phương pháp bổ sung thông tin cho nhau và bác sĩ sẽ tư vấn dựa trên tình trạng cụ thể của từng thai kỳ.
Nếu vì một lý do nào đó mẹ chưa thực hiện siêu âm hình thái đúng mốc dự kiến, không nên quá lo lắng nhưng cũng không nên tiếp tục trì hoãn mà không trao đổi với bác sĩ.
Mốc 18–22 tuần được lựa chọn vì đây là giai đoạn thuận lợi cho việc đánh giá giải phẫu. Khi đến muộn hơn, bác sĩ vẫn có thể kiểm tra nhiều cấu trúc của thai nhi, nhưng khả năng quan sát từng bộ phận có thể thay đổi tùy tuổi thai, tư thế thai và các yếu tố khác.
Do đó, nếu mẹ đã qua mốc dự kiến, hãy liên hệ cơ sở theo dõi thai để được sắp xếp thời điểm phù hợp thay vì tự cho rằng “đã trễ thì không cần làm”.
Không. Đây là điều mẹ bầu cần hiểu rõ để tránh kỳ vọng quá mức.
Siêu âm hình thái có giá trị trong việc phát hiện nhiều bất thường cấu trúc, nhưng không có phương pháp siêu âm nào đảm bảo phát hiện được tất cả dị tật. Một số bất thường có thể biểu hiện rất nhẹ, phát triển muộn hoặc khó quan sát trên hình ảnh siêu âm.
Ngay cả chương trình siêu âm hình thái giữa thai kỳ cũng có những giới hạn nhất định và không thể đảm bảo phát hiện mọi vấn đề sức khỏe của thai nhi. NHS cũng lưu ý rằng siêu âm 20 tuần có thể không phát hiện được tất cả các tình trạng. nhs.uk
Vì vậy, nếu bác sĩ đề nghị theo dõi hoặc kiểm tra thêm sau siêu âm, mẹ nên thực hiện đúng lịch thay vì chỉ dựa vào kết quả của một lần kiểm tra.
Trước khi đi siêu âm, mẹ nên mang theo hồ sơ thai kỳ và những kết quả xét nghiệm, siêu âm trước đó nếu có. Việc này giúp bác sĩ có thêm thông tin để đối chiếu quá trình phát triển của thai nhi.
Mẹ cũng không cần quá căng thẳng nếu em bé không nằm ở tư thế thuận lợi ngay từ đầu. Trong quá trình siêu âm, thai nhi có thể thay đổi tư thế và bác sĩ có thể cần thêm thời gian để khảo sát những cấu trúc chưa nhìn rõ.
Nếu hình ảnh chưa đủ để đánh giá một bộ phận nào đó, bác sĩ có thể hẹn kiểm tra lại. Điều này không đồng nghĩa với việc thai nhi chắc chắn có bất thường.
Siêu âm thai không chỉ đơn giản là tạo ra hình ảnh em bé. Giá trị của một cuộc siêu âm phụ thuộc nhiều vào trình độ người thực hiện, quy trình khảo sát, chất lượng thiết bị và khả năng nhận diện những dấu hiệu bất thường.
ISUOG khuyến nghị người thực hiện siêu âm sản khoa cần được đào tạo phù hợp và có chuyên môn về siêu âm chẩn đoán trong thai kỳ. isuog.org
Vì vậy, khi lựa chọn nơi khám thai Gò Vấp, mẹ nên quan tâm đến bác sĩ thực hiện, quy trình theo dõi thai và khả năng tư vấn sau khi có kết quả, thay vì chỉ lựa chọn dựa trên công nghệ hình ảnh.
Nếu mẹ đang thắc mắc siêu âm hình thái thường được thực hiện vào tuần bao nhiêu, câu trả lời phổ biến là khoảng tuần 18–22 của thai kỳ, thường xoay quanh mốc 20 tuần. Đây là thời điểm quan trọng để bác sĩ khảo sát chi tiết cấu trúc và sự phát triển của thai nhi. nhs.uk
Tuy nhiên, mẹ không nên chỉ ghi nhớ một con số cố định. Thời điểm phù hợp có thể thay đổi tùy tình trạng thai kỳ và chỉ định của bác sĩ. Siêu âm hình thái cũng không thay thế NIPT hay các xét nghiệm sàng lọc khác, đồng thời không thể phát hiện tất cả bất thường của thai nhi.
Nếu đang trong thai kỳ, mẹ nên duy trì lịch khám thai Gò Vấp định kỳ và trao đổi với bác sĩ để được sắp xếp các mốc siêu âm phù hợp, đặc biệt là giai đoạn 18–22 tuần.
Nguồn tham khảo:
