3 tháng giữa thai kỳ thường là giai đoạn mẹ cảm nhận rõ bụng lớn lên, thai máy và nhiều thay đổi về cơ thể. Cùng tìm hiểu những thay đổi thường gặp.
Bước sang tam cá nguyệt thứ hai, nhiều mẹ bầu cảm nhận rõ thai kỳ đang chuyển sang một giai đoạn mới. Những triệu chứng khó chịu như buồn nôn, mệt mỏi có thể dần giảm bớt, trong khi bụng bắt đầu lớn nhanh hơn, cơ thể thay đổi rõ rệt và mẹ có thể lần đầu tiên cảm nhận những chuyển động của em bé.
Vậy 3 tháng giữa thai kỳ: Cơ thể mẹ thay đổi như thế nào? Những thay đổi nào là bình thường và khi nào mẹ cần trao đổi với bác sĩ?
Tam cá nguyệt thứ hai thường được tính từ khoảng tuần 14 đến hết tuần 27. Đây là giai đoạn thai nhi tiếp tục phát triển nhanh, đồng thời cơ thể người mẹ phải thích nghi với sự lớn lên của tử cung, thay đổi nội tiết và nhu cầu tuần hoàn ngày càng tăng. nhs.uk
Nếu tam cá nguyệt đầu tiên thường đi kèm cảm giác hồi hộp, buồn nôn và mệt mỏi thì sang 3 tháng giữa, nhiều mẹ bắt đầu cảm thấy dễ chịu hơn. Năng lượng có thể trở lại, cảm giác nghén thường giảm và mẹ dần thích nghi với việc mang thai.
Tuy nhiên, đây không phải là giai đoạn cơ thể “ổn định hoàn toàn”. Khi thai nhi và tử cung tiếp tục phát triển, trọng lượng cơ thể thay đổi và các hormone thai kỳ vẫn tác động lên nhiều cơ quan. Mẹ có thể xuất hiện những biểu hiện mới như đau lưng, chuột rút, táo bón, ợ nóng, thay đổi da, tăng tiết dịch âm đạo hoặc cảm giác nóng hơn bình thường. nhs.uk
Mỗi thai kỳ có một diễn biến riêng. Vì vậy, mẹ không nên quá lo lắng nếu cơ thể mình không thay đổi giống hoàn toàn những người mẹ khác.
Một trong những thay đổi dễ nhận thấy nhất trong 3 tháng giữa là vòng bụng ngày càng lớn.
Tử cung không còn nằm chủ yếu trong vùng chậu mà dần phát triển lên phía trên. Khi tử cung lớn lên, vòng eo của mẹ có thể trở nên khó nhận biết hơn và bụng bầu ngày càng rõ. Khoảng giữa tam cá nguyệt thứ hai, nhiều người xung quanh đã có thể nhận ra mẹ đang mang thai. nhs.uk
Sự phát triển của tử cung cũng có thể tạo cảm giác căng tức hoặc những cơn đau thoáng qua ở hai bên bụng dưới. Đây có thể là đau dây chằng tròn, xảy ra khi các dây chằng nâng đỡ tử cung bị kéo giãn theo sự phát triển của tử cung.
Thông thường, cảm giác này có thể xuất hiện khi mẹ thay đổi tư thế, đứng lên nhanh hoặc vận động. Tuy nhiên, đau bụng dữ dội, đau kéo dài hoặc đi kèm chảy máu âm đạo không nên tự xem là thay đổi bình thường của thai kỳ mà cần được đánh giá y tế. nhs.uk
Khi bước vào tam cá nguyệt thứ hai, cân nặng thường tiếp tục tăng cùng với sự phát triển của thai nhi, nhau thai, tử cung, mô vú và lượng dịch trong cơ thể.
Tốc độ tăng cân không giống nhau ở tất cả phụ nữ. Mức tăng phù hợp còn phụ thuộc vào chỉ số BMI trước khi mang thai, tình trạng sức khỏe và diễn biến của từng thai kỳ. Vì vậy, mẹ không nên so sánh cân nặng của mình với một mẹ bầu khác chỉ dựa trên số tuần thai.
Điều quan trọng là cân nặng được theo dõi đều đặn trong các lần khám thai. Nếu tăng cân quá nhanh, tăng rất ít hoặc có sự thay đổi bất thường, bác sĩ sẽ đánh giá cùng với huyết áp, tình trạng phù, chế độ ăn và những yếu tố khác.
Một trong những khoảnh khắc được mong chờ nhất trong tam cá nguyệt thứ hai là cảm nhận em bé chuyển động.
Nhiều mẹ bắt đầu nhận biết thai máy trong khoảng 18–24 tuần, mặc dù thời điểm này có thể khác nhau. Ở những lần đầu tiên, thai máy có thể chưa giống một cú đá rõ ràng mà chỉ là cảm giác lăn tăn, rung nhẹ, sủi bọt hoặc như có một chuyển động nhỏ trong bụng. nhs.uk
Khi thai lớn hơn, những chuyển động này thường trở nên dễ nhận biết hơn. Mẹ có thể dần hình thành cảm nhận riêng về hoạt động của em bé.
Điều quan trọng là mẹ không nên áp dụng một “mốc thai máy” cứng nhắc cho tất cả thai phụ. Nếu đã nhận biết được kiểu vận động quen thuộc của bé mà sau đó nhận thấy thai giảm hoặc ngừng cử động, mẹ nên liên hệ cơ sở y tế hoặc bác sĩ đang theo dõi thai kỳ để được hướng dẫn. nhs.uk
Ngực có thể tiếp tục tăng kích thước do tác động của hormone và sự chuẩn bị cho quá trình nuôi con bằng sữa mẹ.
Một số mẹ cảm thấy ngực căng tức, nặng hơn hoặc nhạy cảm. Quầng vú cũng có thể sẫm màu hơn. Những thay đổi này thường là một phần của quá trình chuẩn bị sinh lý cho việc cho con bú.
Về cuối tam cá nguyệt thứ hai, một số mẹ có thể nhận thấy một ít sữa non rỉ ra từ núm vú. NHS ghi nhận tình trạng này có thể xuất hiện khoảng tuần 23. nhs.uk
Nếu mẹ nhận thấy dịch tiết bất thường, đau khu trú, khối ở vú hoặc những thay đổi khiến bản thân lo lắng, nên trao đổi với bác sĩ thay vì tự nhận định nguyên nhân.
Nội tiết tố thai kỳ cùng sự thay đổi sắc tố da có thể khiến mẹ nhận thấy một số vùng da sẫm màu hơn.
Đường giữa bụng, thường gọi là linea nigra, có thể trở nên rõ hơn. Một số mẹ xuất hiện các mảng tăng sắc tố trên mặt, thường được gọi là nám thai kỳ hoặc “mặt nạ thai kỳ”. Những thay đổi này khá phổ biến và thường cải thiện dần sau sinh. nhs.uk
Rạn da cũng có thể bắt đầu xuất hiện khi bụng, ngực, đùi hoặc những vùng khác tăng kích thước. Rạn da có liên quan đến sự thay đổi của da và hormone trong thai kỳ. Chúng không gây hại cho mẹ hoặc em bé và thường nhạt màu hơn theo thời gian sau sinh. nhs.uk
Mẹ có thể giữ ẩm cho da nếu cảm thấy khô hoặc ngứa, nhưng không nên kỳ vọng một loại kem nào có thể đảm bảo ngăn hoàn toàn rạn da.
Dù tình trạng nghén có thể giảm, hệ tiêu hóa của mẹ vẫn chịu ảnh hưởng bởi hormone thai kỳ và sự phát triển của tử cung.
Táo bón, đầy hơi, khó tiêu và ợ nóng có thể xuất hiện hoặc tiếp tục kéo dài. Progesterone làm giãn cơ trơn của đường tiêu hóa, trong khi tử cung lớn dần cũng tạo thêm áp lực lên các cơ quan trong ổ bụng. nhs.uk
Vì vậy, mẹ có thể cảm thấy no nhanh hơn hoặc khó chịu sau những bữa ăn quá lớn. Chế độ ăn giàu chất xơ, uống đủ nước và vận động phù hợp thường có lợi cho hệ tiêu hóa, nhưng nếu tình trạng táo bón hoặc ợ nóng kéo dài, mẹ nên trao đổi với bác sĩ để lựa chọn cách xử lý phù hợp với thai kỳ.
Khi bụng lớn lên, trọng tâm cơ thể thay đổi. Các hormone thai kỳ, trong đó có relaxin, cũng làm các dây chằng trở nên mềm và lỏng hơn. Những yếu tố này có thể góp phần gây đau lưng hoặc cảm giác khó chịu ở vùng chậu và chân. nhs.uk
Chuột rút chân, đặc biệt vào ban đêm, cũng có thể xuất hiện trong tam cá nguyệt thứ hai. Ở một số mẹ, tình trạng này rõ hơn khi thai kỳ tiến triển.
Việc vận động nhẹ nhàng phù hợp với tình trạng sức khỏe, thay đổi tư thế và nghỉ ngơi hợp lý có thể giúp mẹ cảm thấy dễ chịu hơn. Nếu đau quá mức, đau một bên chân kèm sưng đỏ hoặc có triệu chứng bất thường khác, mẹ cần được bác sĩ đánh giá.
Trong thai kỳ, lượng máu lưu thông trong cơ thể tăng lên đáng kể để đáp ứng nhu cầu của tử cung và thai nhi. Sự thay đổi tuần hoàn này có thể khiến mẹ cảm thấy nóng, dễ đổ mồ hôi hoặc đôi khi chóng mặt.
NHS ghi nhận lưu lượng máu trong thai kỳ có thể tăng đáng kể, đồng thời huyết áp có thể thấp hơn ở một số giai đoạn, khiến mẹ dễ cảm thấy choáng khi đứng lên quá nhanh. nhs.uk
Mẹ nên thay đổi tư thế từ từ, tránh đứng bất động quá lâu và chú ý uống đủ nước. Nếu chóng mặt nghiêm trọng, ngất, khó thở hoặc tim đập bất thường, cần liên hệ cơ sở y tế.
Trong thai kỳ, lượng máu đến vùng chậu tăng lên và cơ thể có thể tiết nhiều dịch âm đạo hơn. Dịch sinh lý thường có màu trắng trong hoặc trắng sữa, không có mùi hôi rõ rệt. nhs.uk
Mẹ không nên tự dùng thuốc đặt hoặc dung dịch vệ sinh khi thấy dịch tiết tăng mà chưa xác định nguyên nhân. Nếu dịch chuyển màu bất thường, có mùi khó chịu, gây ngứa, rát hoặc đau khi tiểu, mẹ nên được kiểm tra để loại trừ viêm nhiễm.
Đặc biệt, bất kỳ tình trạng chảy máu âm đạo nào trong thai kỳ cũng nên được thông báo cho bác sĩ hoặc cơ sở y tế để đánh giá nguyên nhân. nhs.uk
Tam cá nguyệt thứ hai không chỉ là giai đoạn cơ thể mẹ thay đổi mà còn là thời điểm thai nhi phát triển mạnh về hình thái và chức năng.
Khoảng 18–22 tuần, nhiều thai phụ được thực hiện siêu âm khảo sát hình thái thai nhi. Đây là lần kiểm tra quan trọng nhằm đánh giá chi tiết hơn các cấu trúc giải phẫu của em bé. NHS ghi nhận siêu âm khảo sát bất thường thường được thực hiện khoảng 18–20 tuần, tùy hệ thống chăm sóc thai kỳ. nhs.uk
Nếu mẹ quan tâm đến hình ảnh khuôn mặt hoặc chuyển động của em bé, Siêu âm 5D ở Gò Vấp có thể là một lựa chọn để có hình ảnh trực quan hơn trong những điều kiện phù hợp. Tuy nhiên, mẹ cần hiểu rằng công nghệ tạo hình ảnh không thay thế mục tiêu của siêu âm hình thái hoặc các xét nghiệm thai kỳ được bác sĩ chỉ định.
Giá trị quan trọng nhất của một lần siêu âm vẫn là thông tin y khoa thu được và khả năng đánh giá sự phát triển của thai nhi.
Khi cơ thể thay đổi nhanh, mẹ không nên chỉ quan tâm đến kích thước bụng hoặc cân nặng mà cần theo dõi sức khỏe tổng thể. Những lần khám thai định kỳ giúp bác sĩ theo dõi huyết áp, cân nặng, sự phát triển của thai và các dấu hiệu có thể cần kiểm tra thêm.
Nếu mẹ xuất hiện đau bụng dữ dội, chảy máu âm đạo, đau đầu nghiêm trọng, rối loạn thị giác, phù bất thường, khó thở hoặc nhận thấy thai máy giảm sau khi đã hình thành kiểu vận động quen thuộc, cần liên hệ bác sĩ hoặc cơ sở y tế thay vì chờ đến lịch khám tiếp theo.
Đặc biệt, không nên tự cho rằng mọi triệu chứng đều là “do mang thai”. Thai kỳ có thể gây ra rất nhiều thay đổi bình thường, nhưng một số dấu hiệu cũng có thể là biểu hiện của vấn đề cần được kiểm tra.
Nhìn chung, 3 tháng giữa thai kỳ: Cơ thể mẹ thay đổi như thế nào? Câu trả lời có thể bắt đầu từ những thay đổi rất dễ nhận thấy: bụng lớn dần, cân nặng tăng, ngực tiếp tục phát triển, da thay đổi, hệ tiêu hóa hoạt động khác trước, đôi khi đau lưng hoặc chuột rút và đặc biệt là mẹ bắt đầu cảm nhận những chuyển động đầu tiên của em bé.
Đây cũng thường là giai đoạn nhiều mẹ cảm thấy dễ chịu hơn so với những tháng đầu. Tuy nhiên, mỗi người có tốc độ thay đổi khác nhau. Có mẹ thai máy sớm, có mẹ cảm nhận muộn hơn; có mẹ hết nghén nhanh nhưng cũng có mẹ tiếp tục buồn nôn.
Vì vậy, thay vì so sánh cơ thể với người khác, mẹ nên theo dõi những thay đổi của chính mình và duy trì lịch chăm sóc thai kỳ phù hợp. Nếu đang tìm nơi Khám thai Gò Vấp, mẹ có thể trao đổi trực tiếp với bác sĩ về các triệu chứng đang gặp, lịch siêu âm và những xét nghiệm cần thiết theo từng giai đoạn.
Tam cá nguyệt thứ hai là khoảng thời gian đặc biệt khi mẹ bắt đầu cảm nhận rõ hơn sự hiện diện của em bé. Từ chiếc bụng ngày một lớn, những chuyển động đầu tiên cho đến từng lần siêu âm, tất cả đều là những dấu mốc đáng nhớ trên hành trình chuẩn bị chào đón con.
NHS – Pregnancy week-by-week guide: thông tin về những thay đổi cơ thể thường gặp trong tam cá nguyệt thứ hai, thai máy, đau dây chằng, rạn da, thay đổi da, tiêu hóa và các triệu chứng thường gặp. nhs.uk
NHS – Week 22–26 pregnancy guides: thông tin về rạn da, đau lưng, chuột rút, thay đổi hô hấp và các triệu chứng giai đoạn cuối tam cá nguyệt thứ hai.
